• RENÉ DE LEEUW

Norwegian biedt goedkope verre vluchten vanaf Schiphol

SCHIPHOL De Noorse prijsvechter Norwegian begint in mei een lijndienst van Schiphol naar New York. Daarmee krijgt de gevestigde orde op Schiphol - lees: KLM en partners - er een geduchte concurrent bij van een nieuwe soort.

Het initiatief van Norwegian betreft goedkope verre vluchten. Prijsvechters als Easyjet, Vueling en Ryanair zijn op Schiphol al jaren actief. Deze vliegen echter binnen Europa of net daarbuiten. Aan verre bestemmingen wagen zij zich niet. Ook Norwegian vliegt binnen Europa - vanaf Schiphol naar Scandinavische hoofdsteden - maar geldt tevens als pionieer voor goedkope verre vluchten. Het begint bescheiden op Schiphol, vier keer per week naar New York JFK. Tarieven vanaf rond 200 euro enkele reis, maar voor koffers, maaltijden en stoelreservering betaalt de passagier extra.

LAKER Het fenomeen van prijsvechters voor verre vluchten is niet helemaal nieuw. In 1977 begon het Britse Laker Airways, opgericht door Sir Freddie Laker, goedkope vluchten tussen Engeland en de VS. Vijf jaar later ging Laker ten onder, mede omdat het door concurrenten uit de markt werd gedrukt. Succesvolle initiatieven zijn er sindsdien niet geweest. Serieuze impulsen komen nu van Norwegian en maatschappijen in Azië. Het is een moeilijke markt, waarbij Norwegian vooral het lage brandstofverbruik van de moderne Boeing 787 uitbuit.

Norwegian Air Shuttle, kortweg 'Norwegian', is daarmee de luchtvaart flink aan het opschudden. Het bedrijf vloog tot 2002 alleen regionaal binnen Noorwegen, maar vormde zich in 2002 om tot internationale prijsvechter en groeit sindsdien razendsnel. De vloot telt al zo'n 150 vliegtuigen, voornamelijk kleine Boeing 737's (186 stoelen), maar ook grotere Boeing 787 Dreamliners voor verre bestemmingen. Daarnaast zijn er 250 vliegtuigen in bestelling.

VOLLE TANK Een deel van die bestelde vliegtuigen, de nieuwste versies van de Boeing 737 en de Airbus A321, wil Norwegian ook inzetten voor verre vluchten. De 737 en A321 zijn ontworpen voor korte afstanden, maar omdat nieuwe versies zuiniger motoren hebben, kunnen ze met volle tanks veel verder vliegen, bijvoorbeeld nonstop de Atlantische Oceaan over. Met de nieuwste Boeing, de 737 MAX 8, kan dat eigenlijk alleen vanuit Engeland en Ierland naar de Amerikaanse oostkust, maar met de iets grotere A321neo kan dat ook vanaf het Europese vasteland. Daarmee kunnen tal van kleinere luchthavens verre vluchten krijgen, waarvoor passagiers niet meer hoeven over te stappen op knooppuntluchthavens als Schiphol.

Intussen werkt Norwegian sinds kort ook nog eens samen met Easyjet, waarbij Easyjet een deel van haar vluchten naar Londen Gatwick en Milaan Malpensa laat aansluiten op verre vluchten van Norwegian. Zo ontstaat een overstapmodel als dat van de KLM en partners. Easyjet wil dit op meer luchthavens gaan doen, waarbij mogelijk ook Schiphol in beeld komt.

BEDREIGING Door dit alles vormt Norwegian voor gevestigde netwerkmaatschappijen een grote bedreiging. Die zijn haastig begonnen goedkope dochterbedrijven op te zetten om Norwegian de pas af te snijden. Lufthansa lanceerde Eurowings, British Airways Level en Air France-KLM Joon. Ook op het juridische vlak bindt de gevestigde orde de strijd aan. De directie van onder meer KLM heeft zij aan zij met vakbonden van vliegend personeel bij de EU - tot dusver vergeefs - gelobbied om de Norwegian-vluchten naar Amerika te voorkomen. Voor die vluchten heeft Norwegian een Iers dochterbedrijf opgezet. De kritiek luidt dat Norwegian daarmee Noorse arbeidswetten omzeilt, oneerlijk concurreert en een bedreiging vormt voor banen en arbeidsvoorwaarden in de luchtvaart. Amerikaanse bonden en maatschappijen vestigen hun hoop nu op de protectionistisch ingestelde regering Trump. Norwegian zelf stelt dat het de Ierse vestiging nodig heeft omdat Noorwegen geen EU-lid is en dat het in Ierland moet voldoen aan de EU-wetgeving. Niks oneerlijke concurrentie, aldus Norwegian, wij maken vliegen goedkoper en creëren zo banen.

PORTRETTEN Opmerkelijk aan Norwegian-vliegtuigen, zijn, behalve de knalrode neus, de portretten op de staart. Op ieder vliegtuig een ander portret, vooral van Scandinavische beroemdheden, zoals de toneelschrijver Henrik Ibsen en de componist Edvard Grieg. Er is ook een vliegtuig met de beeltenis van ene Piet Hein, maar dat betreft niet de Hollandse vlootvoogd die de Zilvervloot versloeg, maar een Deense filosoof.